Kratka – podręcznik dla początkujących

Zanim zaczniesz

Kratka to darmowy arkusz kalkulacyjny dla Windows. Wygląda i działa jak Microsoft Excel, a pliki zapisuje w tym samym formacie .xlsx – możesz więc otworzyć w Kratce plik od kogoś, kto używa Excela, i odesłać mu go z powrotem.

Podręcznik prowadzi Cię od najprostszych czynności do zaawansowanych. Każda lekcja ma cel, kroki do wykonania i zrzut ekranu z programu. Czerwone ramki z numerami na zrzutach pokazują, gdzie kliknąć – pod obrazkiem znajdziesz opis każdego numeru. Kliknij obrazek, żeby go powiększyć.

O projekcie Kratka

Kratka to bezpłatny arkusz kalkulacyjny dla Windows, który otwiera, edytuje i zapisuje pliki programu Microsoft Excel (.xlsx) i ma funkcje Excela oraz LibreOffice Calc. Wygląd i obsługa przypominają nowego Excela – wstążka, karty, pasek formuły, karty arkuszy, pasek stanu – tak, żeby osoba znająca Excela od razu wiedziała, gdzie co jest. Pliki zapisane w Kratce otwierają się w Excelu i odwrotnie.

Polski od początku do końca

Nazwy funkcji są takie jak w polskim Excelu (SUMA, JEŻELI, WYSZUKAJ.PIONOWO, X.WYSZUKAJ, LICZ.JEŻELI, FILTRUJ, SORTUJ…), argumenty rozdziela średnik, liczby mają przecinek dziesiętny i spację jako separator tysięcy, waluta to „zł”, daty mają postać DD.MM.RRRR. W pliku .xlsx formuły są zapisywane po angielsku – dokładnie tak jak robi to Excel – dlatego pliki są w pełni wymienne. Kto woli angielskie nazwy funkcji, włączy je w Plik → Opcje. Interfejs, komunikaty błędów i dokumentacja są po polsku.

Zgodność z Excelem – sprawdzana, nie deklarowana

• Wyniki funkcji, formaty liczb (14 647 przypadków), formatowanie warunkowe, tabele, tabele przestawne, wykresy, Solver, motywy, style i ochrona są porównywane z prawdziwym polskim Excelem: Excel liczy te same przypadki, a jego wyniki stają się wzorcem testów.
• Każdy plik zapisany przez Kratkę przechodzi walidator Microsoft Open XML SDK (oficjalne narzędzie Microsoftu do sprawdzania plików Office) z zerem błędów.
• Excel otwiera pliki zapisane przez Kratkę i porównuje każdą wartość z oryginałem; sprawdzane jest to także na prawdziwych plikach użytkownika (zawsze na kopiach).
• Elementy plików Excela, których Kratka jeszcze nie edytuje (np. makra, model danych), nie giną – zostają w pliku po zapisie i Excel nadal je pokaże.
• Liczby i daty liczone są jak w Excelu: podwójna precyzja, 15 cyfr znaczących, daty jako numery seryjne (łącznie z historycznym „29.02.1900” Excela), te same błędy: #DZIEL/0!, #N/D, #NAZWA?, #ARG!, #ADR!, #ROZLANIE!…

Wymagania, instalacja, prywatność

• System: Windows 10 lub 11, 64-bitowy.
• Instalator (Kratka-Instalator-wersja.exe) instaluje program tylko dla bieżącego użytkownika – bez uprawnień administratora – i kojarzy z Kratką pliki .xlsx, .xlsm, .xltx, .csv i .ods. Jest też wersja przenośna (Kratka-Przenosna-wersja.exe), którą wystarczy uruchomić, np. z pendrive’a.
• Prywatność: Kratka nie łączy się z internetem. Funkcje usług internetowych (np. USŁUGA.SIECIOWA) zwracają ten sam błąd co Excel bez połączenia. Autozapis, historia wersji i ustawienia są przechowywane lokalnie na komputerze.
• Bezpieczeństwo: makra VBA nigdy nie są uruchamiane (są tylko zachowywane w plikach .xlsm). Hasła ochrony i szyfrowanie (AES-256) działają tak samo jak w Excelu.

Licencja, autor, kontakt

Autorem Kratki jest Michał Pawłowski (kontakt: micpaw85@gmail.com). Kratka ma licencję własną (plik LICENSE.txt, instalator pokazuje ją do zaakceptowania): program jest bezpłatny dla osoby, której autor wydał klucz – można go używać w domu, w szkole i w pracy na swoich komputerach. Nie wolno przekazywać programu ani klucza innym osobom ani zmieniać programu; jest udostępniany „tak jak jest”, bez gwarancji. (Wersje do 1.4.3 były wydawane na licencji MIT i te kopie nadal są na MIT.) Wszystko to – oraz wersję programu, na kogo jest zarejestrowany, pełny tekst licencji, licencje użytych bibliotek i przycisk Zgłoś problem – pokazuje okno Plik → O programie.

Aktywacja kluczem

Przy pierwszym uruchomieniu Kratka prosi o adres e-mail i klucz, które wydaje autor programu. Klucz zaczyna się od A1- i jest przypisany do adresu e-mail – działa tylko z nim. Wpisz adres, wklej klucz (wielkość liter, spacje i myślniki nie mają znaczenia) i kliknij Aktywuj. Bez klucza programu nie da się używać. Nie masz klucza? Kliknij adres autora w tym oknie – otworzy się e-mail z prośbą o klucz. Aktywacja odbywa się bez internetu, a klucz do Kartki (K1-) nie pasuje do Kratki. Kolejne uruchomienia już nie pytają; inny klucz wpiszesz w Plik → O programie → Zmień klucz…

Jak jest zbudowana

Kratka ma trzy warstwy: rdzeń („mózg” bez wyglądu – skoroszyt, komórki, formuły, formaty, odczyt i zapis plików, który można testować automatycznie tysiącami przypadków), interfejs (siatka, wstążka, okna) i proces główny (kontakt z Windows: pliki, druk, PDF, autozapis).

Kratka jest „rodzeństwem” edytora tekstu Kartka (pliki .docx) – korzysta z tych samych sprawdzonych elementów: wstążki, okien dialogowych, widoku Plik, eksportu PDF/A, autozapisu i sposobu testowania.

Jak jest testowana

Każde wydanie przechodzi przed oddaniem wszystkie testy, także na spakowanej wersji programu:

• 401 testów jednostkowych – parser, każda funkcja arkusza (z wartościami z Excela), formaty liczb, daty, tłumaczenie formuł polski ↔ angielski, odczyt i zapis plików w obie strony;
• 65 testów całego programu – program sam klika w prawdziwym oknie jak użytkownik (wstążka, skróty, okna, zapis i ponowne otwarcie) i sprawdza, że nie pojawia się żaden błąd;
• porównania z Excelem uruchamianym w tle (osobna, ukryta kopia Excela – nigdy ta, w której ktoś pracuje);
• wydajność na arkuszu 100 000 wierszy × 20 kolumn z 900 000 formuł: otwarcie ok. 2 s, przewijanie 120 klatek/s, przeliczenie po zmianie 0,04 s, sortowanie ok. 1,5 s, zapis 2,2 s, pamięć ok. 390 MB;
• prawdziwe pliki użytkownika (kopie): pełne przeliczenie każdej formuły i porównanie z wartością zapisaną przez Excel.

Historia wersji

Szczegółowy dziennik zmian każdej wersji: plik docs/ZMIANY.md; opis techniczny: docs/TECHNICZNA.md.

Czego Kratka świadomie nie robi

Nie uruchamia makr VBA (zachowuje je w pliku), nie ma Power Query i Power Pivot (modelu danych), współpracy w czasie rzeczywistym, połączeń z zewnętrznymi bazami danych ani dodatków Excela. Pełna, uczciwa lista – z tym, co działa częściowo – jest w wykazie funkcji na końcu podręcznika.

1Ekran programu Poziom 1

Cel: wiedzieć, jak nazywają się części okna – będziemy się do nich odwoływać w całym podręczniku.

• 1Pasek szybkiego dostępu – Zapisz, Cofnij, Ponów. Cofnięcie ostatniej czynności to także Ctrl+Z (można cofać wiele kroków wstecz).
• 2Karty wstążki – Plik, Narzędzia główne, Wstawianie, Układ strony, Formuły, Dane, Recenzja, Widok. Kliknięcie karty zmienia przyciski poniżej.
• 3Wstążka – przyciski poleceń, ułożone w grupy (Schowek, Czcionka, Wyrównanie, Liczba…). Po najechaniu myszą na przycisk pojawia się dymek z opisem.
• 4Pole nazwy – pokazuje adres zaznaczonej komórki (np. A1). Wpisz tu adres i naciśnij Enter, żeby przeskoczyć w dowolne miejsce.
• 5Pasek formuły – pokazuje i pozwala zmienić zawartość zaznaczonej komórki (także formułę, która stoi „pod spodem” wyniku).
• 6Siatka komórek – kolumny oznaczone literami (A, B, C…), wiersze liczbami (1, 2, 3…). Komórka na przecięciu kolumny B i wiersza 3 ma adres B3.
• 7Karty arkuszy – jeden plik (skoroszyt) może mieć wiele arkuszy. Przycisk + dodaje nowy, dwuklik na nazwie ją zmienia.
• 8Pasek stanu – po lewej tryb pracy (Gotowe, Wprowadź, Edytuj), po prawej suma i średnia zaznaczonych liczb, przyciski widoków i powiększenie.
• 9Wyszukaj – wpisz nazwę polecenia, a Kratka je znajdzie (więcej w lekcji 9).

2Wpisywanie danych Poziom 1

Cel: wpisać do arkusza małe zestawienie wydatków.

1. Kliknij komórkę A1 i napisz Wydatki. Naciśnij Enter – zaznaczenie przejdzie piętro niżej, do A2.
2. Wpisz kolejno Czynsz, Jedzenie, Transport, za każdym razem kończąc Enter.
3. Kliknij B1, wpisz Styczeń, a w B2–B4 kwoty: 1800, 1450, 380.

• 1Komórka, do której właśnie piszesz – tekst pojawia się w niej od razu.
• 2Ta sama treść widoczna jest na pasku formuły.
• 3Pasek stanu pokazuje tryb Wprowadź. Dopóki nie naciśniesz Enter, możesz zrezygnować klawiszem Esc.

3Uchwyt wypełniania – serie bez pisania Poziom 1

Cel: wpisać nazwy kolejnych miesięcy jednym ruchem myszy.

• 1Uchwyt wypełniania – mały kwadracik w prawym dolnym rogu zaznaczenia. Kursor zmienia się w nim w czarny krzyżyk.

• 1Po przeciągnięciu uchwytu z B1 do D1 Kratka dopisała Luty i Marzec.

1. Kliknij B1 (Styczeń).
2. Złap myszą uchwyt wypełniania i przeciągnij go w prawo do D1. Puść przycisk.
3. Uzupełnij kwoty za luty i marzec (np. 1800/1320/410 i 1800/1510/365).

4Pierwsza formuła Poziom 1

Cel: policzyć, ile wydano na czynsz przez trzy miesiące.

1. W E1 wpisz Razem.
2. Kliknij E2 i napisz =SUMA(B2:D2). Każda formuła zaczyna się od znaku =.
3. Naciśnij Enter – w komórce pojawi się wynik 5400.

• 1Formuła wpisywana w komórce E2.
• 2Zakres B2:D2 (od B2 do D2) jest podświetlony tym samym kolorem co w formule – od razu widać, co jest sumowane.
• 3Pasek formuły pokazuje całą formułę. Po zatwierdzeniu komórka pokazuje wynik, a pasek – nadal formułę.

5Kopiowanie formuł Poziom 1

Cel: policzyć sumy dla jedzenia i transportu bez pisania kolejnych formuł.

1. Kliknij E2 (komórkę z formułą).
2. Kliknij dwukrotnie uchwyt wypełniania. Kratka skopiuje formułę w dół, aż do końca danych obok.

• 1Formuła skopiowana do E3 i E4.
• 2W E4 formuła sama zmieniła się na =SUMA(B4:D4) – odwołania „przesuwają się” razem z komórką. To się nazywa odwołanie względne.

6Autosumowanie Poziom 1

Cel: zsumować kolumnę jednym kliknięciem.

1. Kliknij pustą komórkę pod liczbami – B5.
2. Na karcie Narzędzia główne kliknij Σ Autosumowanie (albo naciśnij Alt+=).
3. Kratka sama zaproponuje zakres. Jeśli jest dobry – naciśnij Enter.
4. Przeciągnij uchwyt B5 w prawo do E5, a w A5 wpisz Suma.

• 1Przycisk Autosumowanie. Strzałka obok niego daje też Średnią, Licznik, Maksimum i Minimum.
• 2Proponowana formuła =SUMA(B2:B4) – zakres można poprawić myszą przed naciśnięciem Enter.

7Formatowanie Poziom 1

Cel: wyróżnić nagłówki i pokazać kwoty jako złotówki.

1. Zaznacz nagłówki A1:E1 (kliknij A1 i przeciągnij do E1).
2. Kliknij B (pogrubienie, Ctrl+B), Kolor wypełnienia i Wyśrodkuj.
3. Zaznacz kwoty B2:E5, rozwiń listę Format liczb i wybierz Walutowe.

• 1Pole Format liczb pokazuje format zaznaczonej komórki (teraz Ogólne).
• 2Lista formatów: walutowy, księgowy, daty, procenty… Na dole Więcej formatów liczb….

• 1Pogrubienie (obok: kursywa, podkreślenie, obramowania).
• 2Kolor wypełnienia – kliknij kubełek, żeby użyć koloru z paska, albo strzałkę, żeby wybrać inny.
• 3Wyśrodkuj i inne przyciski wyrównania.
• 4Efekt: wyróżnione nagłówki, pogrubiona suma i kwoty w złotych.

Wszystkie ustawienia naraz znajdziesz w oknie Formatowanie komórek – otwiera je Ctrl+1 (albo prawy przycisk myszy → Formatuj komórki). Ma karty: Liczby, Wyrównanie, Czcionka, Obramowanie, Wypełnienie i Ochrona.

8Zapisywanie i otwieranie Poziom 1

Cel: zapisać skoroszyt tak, żeby otworzył go też Excel.

1. Kliknij Plik, a potem Zapisz jako (albo F12).
2. Wybierz Skoroszyt programu Excel (.xlsx), podaj nazwę i folder.
3. Kolejne zapisy w tym samym pliku: Ctrl+S.

• 1Skoroszyt programu Excel (.xlsx) – najlepszy wybór. Obok: plik z makrami, szablon, OpenDocument (.ods), CSV, tekst.

Pliki otwierasz poleceniem Plik → Otwórz (Ctrl+O) – Kratka otwiera pliki Excela (.xlsx, .xlsm, .xls), OpenDocument (.ods) i CSV.

9Gdy nie wiesz, gdzie jest przycisk Poziom 1

Cel: znaleźć dowolne polecenie bez szukania po wstążce.

1. Kliknij pole Wyszukaj na górze okna albo naciśnij Alt+Q.
2. Wpisz, co chcesz zrobić, np. wykres, scal, marginesy.
3. Kliknij polecenie na liście – zadziała tak samo jak przycisk na wstążce.

• 1Pole wyszukiwania z wynikami dla słowa „wykres”.

10Sortowanie Poziom 2

Cel: ułożyć sprzedaże alfabetycznie według produktu albo od największej wartości.

1. Kliknij dowolną komórkę w kolumnie, według której chcesz sortować (np. C3 – Produkt). Nie zaznaczaj całej kolumny – Kratka sama rozpozna całą tabelę razem z nagłówkiem.
2. Kliknij Sortuj i filtruj i wybierz Sortuj od A do Z (albo od Z do A).

• 1Przycisk Sortuj i filtruj (karta Narzędzia główne, po prawej; te same polecenia są na karcie Dane).
• 2Menu: sortowanie rosnące i malejące, Sortowanie niestandardowe… (według kilku kolumn naraz), Filtruj.

11Filtrowanie Poziom 2

Cel: zobaczyć tylko sprzedaż śliwek i wiśni.

1. Kliknij dowolną komórkę tabeli i naciśnij Ctrl+Shift+L (albo Sortuj i filtruj → Filtruj). W nagłówkach pojawią się przyciski ze strzałką.
2. Kliknij strzałkę w nagłówku Produkt.
3. Odznacz Gruszki i Jabłka, kliknij OK.

• 1Przycisk filtru w nagłówku kolumny.
• 2Lista wartości z kolumny – zostaw zaznaczone te, które chcesz widzieć. Pole Wyszukaj pomaga przy długich listach. Kwadracik przy „(Zaznacz wszystko)” pokazuje, że część pozycji jest odznaczona.

• 1Lejek na przycisku – w tej kolumnie działa filtr.
• 2Numery wierszy „przeskakują” (3, 4, 8, 9…) – pozostałe wiersze są tylko ukryte, nie usunięte.

Aby znów zobaczyć wszystko, kliknij przycisk filtru i wybierz Wyczyść filtr. Dla liczb i dat są też filtry warunkowe, np. Większe niż… albo 10 pierwszych….

12Tabele Poziom 2

Cel: zamienić zakres w „inteligentną” tabelę z paskami, filtrami i wierszem sumy.

1. Kliknij dowolną komórkę danych i naciśnij Ctrl+T (albo Narzędzia główne → Formatuj jako tabelę, gdzie wybierzesz od razu wygląd).
2. Sprawdź zakres i zaznaczenie Moja tabela ma nagłówki, kliknij OK.
3. Na karcie Projekt tabeli zaznacz Wiersz sumy.

• 1Karta Projekt tabeli – pojawia się, gdy kliknięta komórka jest w tabeli.
• 2Wiersz sumy – włącza wiersz podsumowania pod tabelą.
• 3Wiersz sumy: strzałka przy komórce pozwala zamienić sumę na średnią, licznik, minimum itp.

13Formatowanie warunkowe Poziom 2

Cel: od razu zobaczyć, które sprzedaże były największe.

1. Zaznacz wartości F2:F37 (najprościej: wpisz F2:F37 w polu nazwy i naciśnij Enter).
2. Kliknij Formatowanie warunkowe → Paski danych i wybierz kolor.
3. Zaznacz ilości D2:D37 i wybierz Skale kolorów – małe ilości będą czerwone, duże zielone.

• 1Formatowanie warunkowe (karta Narzędzia główne, grupa Style).
• 2Paski danych – w środku komórki rysuje się pasek tym dłuższy, im większa liczba.
• 3Galeria pasków – kliknij jeden z nich.

W tym samym menu są Reguły wyróżniania komórek (np. Większe niż… 1000 na czerwono), Reguły pierwszych/ostatnich (10 największych), Zestawy ikon oraz Zarządzaj regułami…, gdzie poprawisz lub usuniesz reguły.

14Listy rozwijane (poprawność danych) Poziom 2

Cel: żeby w kolumnie „Stan” dało się wybrać tylko jedną z trzech wartości.

1. Zaznacz komórki, w których ma być lista (np. B2:B4).
2. Na karcie Dane kliknij Poprawność danych.
3. W polu Dozwolone wybierz Lista, a w polu Źródło wpisz wartości rozdzielone średnikiem: Do zrobienia;W toku;Zrobione. Kliknij OK.

• 1Kliknij strzałkę przy komórce (albo Alt+↓) i wybierz wartość. Wpisanie czegoś spoza listy Kratka odrzuci.

15Wykres Poziom 3

Cel: porównać wydatki z trzech miesięcy na wykresie kolumnowym (plik budzet-domowy.xlsx).

1. Zaznacz dane razem z nagłówkami: A3:D8 (kategorie i trzy miesiące).
2. Na karcie Wstawianie kliknij ikonę wykresu kolumnowego (albo Wykresy, żeby wybrać inny rodzaj).
3. Przeciągnij wykres w wolne miejsce, zmień jego rozmiar uchwytami w rogach.

• 1Wykres kolumnowy (obok: liniowy, kołowy, słupkowy i więcej w Wykresy).
• 2Zaznaczone dane – nagłówki kolumn staną się legendą, a kategorie opisami osi.

• 1Wykres – kliknij, żeby go zaznaczyć; przeciągnij, żeby przesunąć.
• 2Karta Projekt wykresu: Dodaj element wykresu (tytuły osi, etykiety, legenda, linia trendu), Tytuł wykresu, Zaznacz dane, Zmień typ wykresu.

16Wykresy w komórkach (przebiegu w czasie) Poziom 3

Cel: obok każdej kategorii pokazać, czy wydatki rosną, czy maleją.

1. Wstawianie → Liniowy (grupa Wykresy przebiegu w czasie).
2. Zakres danych: B4:D8, zakres lokalizacji: F4:F8. OK.

• 1Małe wykresy w komórkach – po jednym na wiersz. Karta Wykres przebiegu w czasie pozwala pokazać punkty wysokie/niskie, zmienić typ na kolumnowy i kolor.

17Tabela przestawna Poziom 3

Cel: w kilka sekund zobaczyć sprzedaż każdego produktu w każdym regionie (plik sprzedaz.xlsx).

1. Kliknij dowolną komórkę danych, potem Wstawianie → Tabela przestawna.
2. Sprawdź zakres i kliknij OK – powstanie nowy arkusz z panelem Pola tabeli przestawnej.
3. Zaznacz pola Region i Wartość. Region trafi do Wierszy, Wartość do Wartości (jako suma).
4. Przeciągnij pole Produkt do obszaru Kolumny.

• 1Panel Pola tabeli przestawnej: lista pól (u góry) i cztery obszary – Filtry, Kolumny, Wiersze, Wartości. Przeciągaj pola między obszarami, żeby zmienić raport.
• 2Raport: regiony w wierszach, produkty w kolumnach, sumy sprzedaży i sumy końcowe.

18Fragmentator – filtr z przyciskami Poziom 3

Cel: przełączać raport między regionami jednym kliknięciem.

1. Kliknij komórkę tabeli przestawnej, potem Wstawianie → Fragmentator.
2. Zaznacz pole Region i kliknij OK.
3. Klikaj przyciski regionów. Ctrl+klik wybiera kilka naraz, ikona lejka z krzyżykiem czyści filtr.

• 1Fragmentator – wybrany przycisk jest podświetlony, a tabela przestawna pokazuje tylko ten region.

Na karcie Wstawianie jest też Wykres przestawny – wykres, który zmienia się razem z tabelą przestawną i fragmentatorem.

19Style komórek Poziom 3

Cel: jednym kliknięciem nadać tytułowi i nagłówkom spójny wygląd.

1. Kliknij komórkę (np. tytuł w A1).
2. Narzędzia główne → Style komórki i wybierz styl, np. Tytuł, Nagłówek 1, Dobry, Zły.

• 1Przycisk Style komórki. Galeria pokazuje każdy styl tak, jak będzie wyglądał. Prawy przycisk na stylu: Modyfikuj…, Duplikuj…, Usuń; na dole Nowy styl komórki….

20Motywy Poziom 3

Cel: zmienić kolory i czcionki całego skoroszytu naraz.

1. Układ strony → Motywy.
2. Kliknij motyw, np. Facet. Obok są przyciski Kolory i Czcionki – zmieniają tylko jedną część motywu.

• 1Przycisk Motywy – galeria 24 motywów pakietu Office.
• 2Motyw Facet – zielone kolory i czcionka Trebuchet MS.

21Szukaj wyniku Poziom 4

Cel: ustalić, jaka cena da przychód 800 zł przy sprzedaży 50 sztuk.

1. Przygotuj arkusz: B1 = cena (10), B2 = ilość (50), B3 = =B1*B2.
2. Kliknij B3, potem Dane → Analiza warunkowa → Szukaj wyniku.
3. Wartość: 800, Zmieniając komórkę: B1. OK.

W tym samym menu są Menedżer scenariuszy (porównanie kilku wariantów, np. „optymistyczny” i „ostrożny”) oraz Tabela danych (wyniki formuły dla wielu wartości naraz).

22Solver – najlepsze rozwiązanie Poziom 4

Cel: jaka puszka o pojemności 500 cm³ zużyje najmniej blachy?

1. Przygotuj arkusz: B1 = promień (1), B2 = wysokość (1), B4 = powierzchnia =2*PI()*B1^2+2*PI()*B1*B2, B6 = objętość =PI()*B1^2*B2, C6 = 500.
2. Dane → Solver.
3. Wypełnij okno jak na obrazku i kliknij Rozwiąż.

• 1Ustaw cel – komórka, którą optymalizujemy (powierzchnia blachy, $B$4).
• 2Min – szukamy najmniejszej wartości (Maks – największej, Wartość – konkretnej).
• 3Komórki zmiennych – co Solver może zmieniać (promień i wysokość).
• 4Ograniczenia – przycisk Dodaj: objętość musi wynosić 500 ($B$6 = $C$6).
• 5Metoda: Nieliniowa GRG (wzory z potęgami i iloczynami), Simplex LP (zadania liniowe, np. plan produkcji), Ewolucyjna (modele z JEŻELI i skokami).

23Ochrona arkusza Poziom 4

Cel: żeby inni mogli wpisywać tylko kwoty, a formuły zostały nietknięte.

1. Zaznacz komórki, które mają zostać do wpisywania, i wybierz Narzędzia główne → Format → Zablokuj komórkę (zdejmuje blokadę).
2. Recenzja → Chroń arkusz, wpisz hasło (opcjonalne) i zaznacz, co mimo ochrony wolno.

Różne osoby – różne hasła. Recenzja → Zezwalaj na edycję zakresów pozwala wydzielić zakresy (np. Wydatki B4:D8) z własnym hasłem. Kto zna hasło zakresu, może go zmieniać mimo ochrony arkusza.

24Drukowanie i PDF Poziom 4

Cel: wydrukować budżet na jednej stronie albo zapisać go jako PDF.

1. Plik → Drukuj (Ctrl+P). Po prawej widać podgląd stron.
2. Ustaw orientację (pionowa/pozioma), rozmiar papieru i skalowanie, np. Dopasuj arkusz do jednej strony.
3. Kliknij Drukuj – albo Plik → Eksportuj, żeby zapisać PDF.

Wykaz funkcji programu

Wszystko, co potrafi Kratka 1.5.0, z miejscem w programie, w którym to znajdziesz, oraz porównaniem z Microsoft Excel i LibreOffice Calc. Oznaczenia: ✔ jest · ◐ częściowo · ✘ brak.

Pliki

Komórki i edycja

Formatowanie i wygląd

Formuły

Dane

Wstawianie i wykresy

Układ strony i druk

Widok i skoroszyt

Poza zakresem projektu

Funkcje arkusza (formuły)

Kratka 1.5.0 ma wszystkie 519 funkcji arkusza Microsoft Excel 365 – z polskimi nazwami, jak w polskim Excelu. Wyniki są sprawdzane na wartościach wyliczonych przez prawdziwy Excel. Wpisz część nazwy albo opisu, żeby zawęzić listę (np. data, średnia, VLOOKUP).

Najważniejsze skróty klawiszowe

Pełną listę pokazuje Plik → Skróty klawiszowe.

Słowniczek

Skoroszyt

Cały plik (.xlsx). Może mieć wiele arkuszy.

Arkusz

Jedna „kartka” z siatką komórek; przełączasz je kartami na dole okna.

Komórka

Pojedyncze pole siatki o adresie z litery kolumny i numeru wiersza, np. C5.

Zakres

Kilka komórek, zapisywanych od lewej górnej do prawej dolnej, np. A1:D10.

Formuła

Obliczenie zaczynające się od =, np. =B2*C2. Komórka pokazuje wynik.

Funkcja

Gotowe obliczenie z nazwą, np. SUMA, ŚREDNIA, JEŻELI. Okno Wstaw funkcję (przycisk fx obok paska formuły) pomaga je wybrać.

Odwołanie względne / bezwzględne

B2 przesuwa się przy kopiowaniu formuły, $B$2 zawsze wskazuje tę samą komórkę.

Tabela przestawna

Raport, który grupuje i sumuje dane według wybranych pól – bez pisania formuł.

Formatowanie warunkowe

Kolory, paski i ikony zależne od wartości komórek.

Co dalej?

Ten podręcznik pokazuje najważniejsze funkcje. Kratka umie dużo więcej: ponad 500 funkcji, tablice dynamiczne, wykresy Excela 2016 (histogram, kaskadowy, mapa drzewa), linie trendu, komentarze i notatki, sumy częściowe i konspekt, tekst jako kolumny, usuwanie duplikatów, równania matematyczne, szablony (budżet domowy, faktura, harmonogram…).

• Pełny opis wszystkich funkcji: plik docs/PODRECZNIK.md w folderze programu.
• Najedź myszą na dowolny przycisk – dymek powie, co robi.
• Nie bój się próbować – Ctrl+Z cofa prawie wszystko.
• Coś nie działa? Plik → O programie → Zgłoś problem otwiera e-mail do autora z gotowym tematem i wersją programu.